Có lẽ, trong chúng ta, nhiều người vẫn luôn nhớ và không khỏi xúc động khi đọc những dòng trước tiên trong lá thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi các em học sinh nhân ngày khai trường hồi tháng 9.
Bác viết: “hôm nay là ngày khai học đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. 1945. Xét trên khía cạnh nào đó, ngày khai giảng có ý nghĩa rất lẻ, không chỉ với từng cá nhân đi học mà với cả cộng đồng.
Tôi đã mường tưởng thấy trước mắt cảnh rộn rịp tưng bừng của ngày mở trường ở khắp nơi. Trong thư của Bác Hồ, ngày khai giảng là ngày “mở trường”, khai mạc niên học mới, ngày tràn trề niềm vui, hy vọng, là dấu thời gian đặc biệt dự báo cho một mai sau tốt đẹp.
Nguyễn Thông. Ngày khai giảng là sự mở màn, có tác dụng tạo hứng khởi cho suốt một niên học, nhất là với thầy và trò.
Cứ lặng lẽ lặng thầm, thầy lại lên bục giảng, học sinh lại đến trường tập. Sau mấy tháng nghỉ hè, thầy trò lại gặp gỡ, bắt đầu hành trình mới dưới mái trường.
Cũng cờ quạt, diễn văn, cũng băng rôn khẩu hiệu, văn nghệ, nhưng không hẳn đã tìm thấy ở đó sự xúc động của buổi tựu trường, tình thầy trò mặn mòi ngày gặp lại, nói chi sự linh nghiệm cao quý ghi dấu một chặng đời người.
Cuối thư, Bác chúc: “Ngày bữa nay, nhân buổi tựu trường của các em, tôi chỉ biết chúc các em một năm đầy vui vẻ và đầy kết quả tốt đẹp”. Khi bộ máy đã hoạt động trơn, ngon trớn thì đùng một cái các trường mới tổ chức khai học, khai giảng. Mỗi lần khai học là dấu mốc một chặng quan trọng trong đời người trên đường học thức. Vẫn biết cuộc chấn hưng, giáo dục là cả quá trình dài lâu, phức tạp, nhưng vẫn cần cân nhắc những việc tưởng nhỏ mà không nhỏ như thế.
Khai trường cần nên là sự khai mạc cho niên học mới với đầy đủ ý nghĩa và xúc cảm.
Có thể, ngành GD-ĐT có nhiều lý do để lý giải, tỉ dụ chương trình dày nặng nên phải giãn ra học trước, cảnh ngộ từng địa phương có khác nhau… Nếu vậy, tại sao chúng ta không giảm tải bằng việc cắt giảm chương trình vốn được đánh giá là quá nặng cho hạp thời gian quy định.
Sao chúng ta không để các trường tùy thuộc vào tình cảnh riêng tổ chức khai học sớm, rồi dạy học.
Vậy nhưng chẳng hiểu tại sao gần chục năm trở lại đây nghi thức đầy ý nghĩa như thế lại đổi thay. Các em tuốt tuột đều vui vẻ vì sau mấy tháng giời nghỉ học, sau bao lăm cuộc chuyển biến dị kì, các em lại được gặp thầy gặp bạn”. Cụ thể là các trường tổ chức dạy chính khóa ngay từ dịp hè, hồ hết từ nửa đầu tháng 8.
